W postępowaniu upadłościowym Getin Noble Bank S.A., prowadzonym pod sygnaturą WA1M/GUp/44/2023, wydane zostało zarządzenie sędziego komisarza, które porządkuje zasady postępowania z roszczeniami kierowanymi przez syndyka wobec kredytobiorców banku. Jest to decyzja o fundamentalnym znaczeniu, ponieważ dotyczy spraw o charakterze masowym, wynikających przede wszystkim z unieważnienia umów kredytów indeksowanych i denominowanych do waluty obcej. W takiej sytuacji konieczne jest zapewnienie przewidywalności i zgodności działań syndyka z obowiązującym prawem oraz standardami ochrony konsumenta wynikającymi z orzecznictwa TSUE.
Konieczność uporządkowania praktyki działań syndyka
Zarządzenie stanowi niezbędną reakcję na dotychczasową praktykę prowadzenia spraw, w których działania syndyka często nie prowadziły do realnego przybliżenia masy upadłości do zaspokojenia wierzycieli. W wielu przypadkach podejmowane czynności procesowe polegały na kierowaniu pozwów, wniosków o zawezwanie do próby ugodowej lub pism o charakterze wyłącznie formalnym, bez przedstawienia propozycji rozliczeń możliwych do zaakceptowania przez obie strony. Tego typu działania prowadziły do przewlekłości postępowań oraz zbędnej eskalacji kosztów. Brak decyzyjności w zakresie negocjacji przyczyniał się natomiast do pozostawiania kredytobiorców w stanie niepewności przez długi okres.
Zarządzenie WA1M/GUp/44/2023 akcentuje konieczność podejmowania działań celowych, przemyślanych i zgodnych z zasadą ekonomiki postępowania. Każda czynność powinna mieć uzasadnienie w obowiązującym prawie, a jej skutki muszą być oceniane z perspektywy interesu masy upadłości.
Odniesienie do linii orzeczniczej TSUE i eliminacja roszczeń sprzecznych z prawem
W dotychczasowej praktyce pojawiały się roszczenia formułowane z naruszeniem zasad wynikających z orzecznictwa TSUE, w szczególności te zmierzające do obciążenia konsumentów dodatkowymi świadczeniami niewynikającymi z natury nieważnej umowy kredytowej. Próby dochodzenia wielokrotności kapitału, wynagrodzenia za rzekome korzystanie z kapitału czy innych świadczeń oderwanych od obowiązujących przepisów były nie tylko nieuzasadnione prawnie, lecz również potencjalnie szkodliwe ekonomicznie. Zarządzenie jednoznacznie porządkuje tę sferę, wskazując, że syndyk powinien kierować roszczenia wyłącznie w granicach wynikających z prawa oraz orzecznictwa sądowego.
Przewlekłość postępowań i brak realnych rozmów ugodowych
Charakterystyczną cechą dotychczasowej praktyki było wydłużanie postępowań wskutek kierowania licznych pism procesowych i inicjowania postępowań, które nie zbliżały stron do rozstrzygnięcia. Kredytobiorcy pozostawali często przez wiele miesięcy bez odpowiedzi na kierowaną korespondencję, nie otrzymując propozycji umożliwiających zakończenie sprawy w sposób polubowny. Zamiast konstruktywnego dialogu pojawiały się działania formalne, które generowały jedynie kolejne koszty. W wielu sprawach istotnym problemem były także odwołania i brak konsekwencji w stanowisku syndyka, co potęgowało poczucie niepewności po stronie konsumentów.
Zarządzenie WA1M/GUp/44/2023 ma przeciąć tę praktykę, wskazując na konieczność podejmowania wyłącznie takich działań, które można uznać za celowe i racjonalne w świetle ekonomii postępowania upadłościowego. Sędzia komisarz wyraźnie akcentuje, że nie ma miejsca na czynności pozorne lub na działania służące wyłącznie formalnemu podtrzymaniu sporu.
Ugody jako podstawowy sposób rozliczeń po unieważnieniu umów kredytowych
Po uporządkowaniu zasad formułowania roszczeń ugoda staje się najbardziej racjonalnym sposobem zakończenia spraw opartych na nieważności umowy kredytu. Umożliwia szybkie i jasne zamknięcie relacji prawnej, pozwala na natychmiastowe zasilenie masy upadłości oraz zwolnienie hipoteki przez kredytobiorcę. Co istotne, ugoda eliminuje potrzebę prowadzenia kosztownych i wieloletnich postępowań sądowych, ogranicza ryzyka procesowe i pozwala na rozliczenie zgodne z zasadą równowagi stron.
Zarządzenie sprzyja takiemu modelowi, wskazując na pierwszeństwo działań, które przyczyniają się do sprawnego zakończenia postępowania i rzeczywistego wpływu środków do masy upadłości.
Znaczenie zarządzenia dla masy upadłości i efektywności postępowania
Z ekonomicznego punktu widzenia zarządzenie ma na celu zwiększenie efektywności gromadzenia środków w masie upadłości, ograniczenie kosztów wynikających z działań pozornych oraz zapobieganie podejmowaniu czynności, które nie przybliżają do osiągnięcia celu postępowania. Dzięki uporządkowaniu praktyki syndyka możliwe jest prowadzenie działań rzeczywiście nakierowanych na zwiększenie poziomu zaspokojenia wierzycieli, co w sprawie o tak dużej skali ma znaczenie fundamentalne.
Znaczenie zarządzenia dla kredytobiorców
Dla kredytobiorców zarządzenie oznacza stabilizację, przewidywalność i przywrócenie równowagi w relacji z masą upadłości. Eliminacja roszczeń sprzecznych z prawem oraz uporządkowanie zasad działania syndyka pozwalają na prowadzenie rzeczywistych rozmów o rozliczeniu nieważnej umowy i zapewniają ochronę przed presją wynikającą z dotychczasowych, nieuzasadnionych oczekiwań. Wprowadzenie jasnych ram postępowania stwarza możliwość szybszego zakończenia sprawy i uniknięcia wieloletnich sporów sądowych.
Podsumowanie
Zarządzenie sędziego komisarza wydane w sprawie WA1M/GUp/44/2023 należy uznać za decyzję potrzebną i prawidłową. Dokument ten stabilizuje praktykę działania syndyka, porządkuje zasady formułowania roszczeń, eliminuje działania sprzeczne z prawem i akcentuje konieczność respektowania zasad ochrony konsumenta. Jednocześnie pozwala na ograniczenie przewlekłości postępowań, zwiększenie efektywności gromadzenia środków w masie upadłości oraz prowadzenie rozmów ugodowych w sposób transparentny i zgodny z zasadami ekonomii postępowania. Z perspektywy zarówno masy upadłości, jak i kredytobiorców, zarządzenie to stanowi krok w dobrym kierunku i przyczynia się do przywrócenia przewidywalności i równowagi w procesie rozliczeń po unieważnieniu umów kredytowych.
Pełna treść zarządzenia znajduje się pod tym linkiem.
