7 sierpnia 2026 r. weszła w życie tzw. ustawa frankowa, czyli ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 2026 r. pod poz. 985. (Dziennik Ustaw)
Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim sposobu prowadzenia spraw frankowych przed sądami. Nie przesądzają, że konkretna umowa kredytu jest nieważna ani że kredytobiorca wygra proces z bankiem. Zmieniają natomiast zasady postępowania w takich sprawach i wprowadzają rozwiązanie szczególnie istotne dla osób nadal spłacających kredyt: wstrzymanie obowiązku spłaty rat z mocy prawa po doręczeniu bankowi pozwu. (Gov.pl)
Ustawa frankowa 2026 – co zmieniło się dla kredytobiorców?
Do tej pory kredytobiorca, który pozwał bank i chciał przestać spłacać raty na czas procesu, występował do sądu z wnioskiem o zabezpieczenie. Samo wniesienie pozwu nie powodowało wstrzymania płatności.
Od 7 sierpnia 2026 r. w sprawach objętych ustawą obowiązuje inne rozwiązanie. Z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta obowiązek spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy prawa. Nie jest potrzebne odrębne postanowienie sądu udzielające zabezpieczenia.
Wstrzymanie trwa co do zasady do prawomocnego zakończenia postępowania. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje wprost, że mechanizm ten ma zastąpić składane wcześniej wnioski o zabezpieczenie dotyczące wstrzymania spłaty rat. (Gov.pl)
Dla kredytobiorców oznacza to istotną zmianę praktyczną. Ochrona związana ze spłatą kredytu nie zależy już od tego, kiedy sąd rozpozna odrębny wniosek o zabezpieczenie.
Kiedy frankowicz może przestać płacić raty po wejściu w życie ustawy?
Moment powstania ustawowego wstrzymania jest precyzyjnie określony.
Nie następuje ono w dniu przygotowania pozwu ani w dniu jego wysłania do sądu. Samo wniesienie pozwu również nie jest jeszcze wystarczające.
Skutek powstaje z chwilą doręczenia pozwu bankowi.
Ma to praktyczne znaczenie dla osób, które dopiero rozpoczynają postępowanie. Do czasu doręczenia pozwu kredytodawcy ustawowy mechanizm wstrzymania spłaty jeszcze nie działa.
Dlatego decyzja o zaprzestaniu płatności nie powinna być podejmowana wyłącznie na podstawie informacji, że pozew został już złożony w sądzie. Najpierw należy ustalić, czy został skutecznie doręczony bankowi i czy dana sprawa jest objęta zakresem ustawy.
Czy nadal trzeba składać wniosek o zabezpieczenie w sprawie frankowej?
W zakresie objętym ustawowym wstrzymaniem spłaty rat nie jest konieczne uzyskiwanie odrębnego postanowienia sądu.
Przed wejściem w życie nowych przepisów kredytobiorcy składali wraz z pozwami wnioski o zabezpieczenie. Sądy rozpoznawały te wnioski, a wydane postanowienia mogły następnie podlegać kontroli w postępowaniu zażaleniowym.
Nowa ustawa eliminuje tę procedurę w odniesieniu do samego wstrzymania obowiązku spłaty rat. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że jednym z celów tego rozwiązania jest ograniczenie liczby postępowań dotyczących zabezpieczeń oraz związanych z nimi zażaleń. (Gov.pl)
Kogo obejmuje ustawa frankowa?
Zakres ustawy jest węższy, niż może sugerować potoczne określenie „ustawa o kredytach walutowych”.
Przepisy dotyczą spraw związanych z zawartymi z konsumentami umowami kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego.
Ustawa nie wprowadza analogicznego szczególnego trybu dla wszystkich kredytów powiązanych z walutą obcą. Nie obejmuje zatem automatycznie umów odnoszących się do euro, dolara amerykańskiego, jena czy innych walut.
Nie oznacza to, że postanowienia takich umów nie mogą być przedmiotem oceny prawnej. Oznacza jedynie, że szczególne rozwiązania przewidziane w ustawie frankowej dotyczą spraw mieszczących się w jej ustawowym zakresie.
Co ze sprawami frankowymi, które rozpoczęły się przed 7 sierpnia 2026 r.?
Nowe przepisy mają znaczenie również dla postępowań wszczętych przed wejściem ustawy w życie.
Dlatego kredytobiorcy, którzy już pozwali bank, a nadal spłacają raty, powinni ustalić, jakie skutki ustawa wywołuje w ich konkretnej sprawie. Znaczenie ma między innymi to, czy pozew został już doręczony bankowi oraz na jakim etapie znajduje się postępowanie.
Nie każda trwająca sprawa znajduje się w identycznej sytuacji procesowej. Przed wstrzymaniem płatności warto więc zweryfikować akta postępowania i podstawę zastosowania nowych przepisów.
Wstrzymanie rat nie oznacza rozstrzygnięcia sprawy z bankiem
Wejście w życie ustawy frankowej nie oznacza ustawowego unieważnienia kredytów frankowych.
Ustawa reguluje przede wszystkim sposób prowadzenia postępowań. Nie rozstrzyga o ważności konkretnej umowy i nie przesądza wyniku sporu pomiędzy konsumentem a bankiem. Zwraca na to uwagę również Ministerstwo Sprawiedliwości. (Gov.pl)
Sąd nadal musi zbadać dochodzone roszczenia oraz treść konkretnej umowy.
Z tego samego powodu wstrzymania spłaty rat na czas procesu nie należy utożsamiać z ostatecznym rozliczeniem kredytu. Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy, konieczne pozostaje rozliczenie świadczeń spełnionych wcześniej przez strony.
Przed rozpoczęciem postępowania warto więc ustalić między innymi wysokość kapitału wypłaconego przez bank, sumę dokonanych wpłat oraz roszczenia, które mogą być dochodzone w konkretnej sprawie.
Ustawa frankowa zmienia także sposób prowadzenia procesów
Automatyczne wstrzymanie spłaty rat jest najbardziej odczuwalną dla kredytobiorców zmianą, ale nie jedyną.
Nowe przepisy rozszerzają możliwości rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zdalnego przesłuchiwania świadków oraz składania przez strony zeznań na piśmie. Ustawa przewiduje również możliwość umarzania przez referendarzy sądowych postępowań po cofnięciu pozwu lub apelacji. (Gov.pl)
Zmianie uległy także zasady dotyczące dochodzenia przez bank własnych roszczeń w ramach procesu. Bank może wnieść powództwo wzajemne do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Pozwala to na rozpoznanie wzajemnych roszczeń stron w ramach jednego postępowania, jeżeli spełnione są warunki procesowe przewidziane dla powództwa wzajemnego. (Gov.pl)
Ustawa wprowadza ponadto rozwiązania dotyczące postępowań kasacyjnych w sprawach frankowych.
Czy po wejściu w życie ustawy frankowej warto pozwać bank?
Sama ustawa z 29 maja 2026 r. nie daje podstawy do stwierdzenia, że każda umowa kredytu powiązanego z CHF jest nieważna.
Ocena możliwości dochodzenia roszczeń nadal wymaga analizy konkretnej umowy, regulaminów, aneksów, historii spłat oraz okoliczności zawarcia umowy.
Zmieniła się natomiast sytuacja procesowa kredytobiorcy, który nadal spłaca kredyt i zdecyduje się wystąpić przeciwko bankowi.
Jeżeli spełnione są warunki zastosowania ustawy, po doręczeniu pozwu bankowi obowiązek dalszej spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy prawa. Kredytobiorca nie musi oczekiwać na odrębne postanowienie sądu dotyczące zabezpieczenia. (Gov.pl)
Przy kredytach, w których miesięczna rata nadal stanowi istotną część domowych wydatków, może mieć to bezpośredni wpływ na sytuację finansową kredytobiorcy w czasie trwania procesu.
Banki zaczęły stosować nowe przepisy
Pierwsze skutki wejścia ustawy w życie są już widoczne również w prowadzonych przez nas sprawach.
Klienci Kancelarii otrzymują z banków informacje o wstrzymaniu spłaty rat, a odpowiednie komunikaty pojawiają się również w bankowości elektronicznej.
Potwierdza to, że mechanizm przewidziany ustawą jest stosowany także do postępowań znajdujących się już w toku, jeżeli spełnione są przesłanki wynikające z nowych przepisów.
Kredyt frankowy – co warto sprawdzić przed skierowaniem sprawy do sądu?
Analiza sprawy frankowej nie powinna ograniczać się do ustalenia, czy umowa zawiera odniesienie do CHF.
Przed podjęciem decyzji o pozwie należy sprawdzić treść umowy kredytowej i regulaminów, sposób określenia świadczeń stron, zawarte później aneksy, historię spłat oraz dotychczasowe rozliczenia z bankiem.
Istotne jest także ustalenie wysokości kapitału faktycznie wypłaconego przez bank i wszystkich kwot wpłaconych przez kredytobiorcę. Pozwala to określić wartość potencjalnych roszczeń oraz sposób rozliczenia stron w razie stwierdzenia nieważności umowy.
W Dowlegal Adwokaci analizujemy umowy kredytów indeksowanych i denominowanych do CHF oraz reprezentujemy kredytobiorców w sporach z bankami. Analiza dokumentacji pozwala ustalić, czy istnieją podstawy do wystąpienia z roszczeniem, jaka może być jego wartość oraz jakie skutki dla konkretnej sprawy wywołują przepisy obowiązujące od 7 sierpnia 2026 r.
